Hà Nội 35 °C
TP Hồ Chí Minh 29 °C
Hải Phòng 31 °C
Đà Nẵng 33 °C
Yên Bái 28 °C
  • Hà Nội Hà Nội 35°C
  • TP Hồ Chí Minh Hà Nội 29°C
  • Hải Phòng Hà Nội 31°C
  • Đà Nẵng Hà Nội 33°C
  • Yên Bái Hà Nội 28°C

Những trường hợp tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự?

Tư vấn pháp luật
11/04/2024 08:25
Nguyễn Xinh
aa
Thế nào là tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, đang là điều được nhiều bạn đọc quan tâm.

Trong một vụ án hình sự, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là một trong những căn cứ quan trọng để Tòa án quyết định đưa ra mức hình phạt cụ thể đối với người phạm tội.

Do đó, để có thể quyết định một mức hình phạt phù hợp tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, cơ quan tiến hành tố tụng rất lưu tâm các tình tiết tăng nặng và các tình tiết giảm nhẹ cho đối tượng phạm tội đang bị đưa ra xét xử.

Những trường hợp tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự?
Những trường hợp tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự? (Hình minh họa)

Thế nào là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự?

Theo Bộ luật Hình sự 2015, các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự là các tình tiết làm tăng mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, là căn cứ để tăng nặng trách nhiệm hình sự của người phạm tội (trong phạm vi một khung hình phạt) so với các trường hợp phạm tội tương tự khác nhưng không có tình tiết tăng nặng đó.

Điều 52 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự:

1. Chỉ các tình tiết sau đây mới là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự:

a) Phạm tội có tổ chức;

b) Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp;

c) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội;

d) Phạm tội có tính chất côn đồ;

đ) Phạm tội vì động cơ đê hèn;

e) Cố tình thực hiện tội phạm đến cùng;

g) Phạm tội 02 lần trở lên;

h) Tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm;

i) Phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ có thai, người đủ 70 tuổi trở lên;

k) Phạm tội đối với người ở trong tình trạng không thể tự vệ được, người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng, người bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc người lệ thuộc mình về mặt vật chất, tinh thần, công tác hoặc các mặt khác;

l) Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh hoặc những khó khăn đặc biệt khác của xã hội để phạm tội;

m) Dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt, tàn ác để phạm tội;

n) Dùng thủ đoạn, phương tiện có khả năng gây nguy hại cho nhiều người để phạm tội;

o) Xúi giục người dưới 18 tuổi phạm tội;

p) Có hành động xảo quyệt hoặc hung hãn nhằm trốn tránh hoặc che giấu tội phạm.

2. Các tình tiết đã được Bộ luật này quy định là dấu hiệu định tội hoặc định khung hình phạt thì không được coi là tình tiết tăng nặng."

Thế nào là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự?

Các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là những tình tiết được quy định trong Bộ luật hình sự hoặc do Toà án phản ánh mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, khả năng cải tạo, giáo dục người phạm tội cũng như hoàn cảnh đặc biệt của họ. Những tình tiết này có ý nghĩa làm giảm mức độ trách nhiệm hình sự của người phạm tội.

Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định các tình tiết sau đây là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự:

- Người phạm tội đã ngăn chặn hoặc làm giảm bớt tác hại của tội phạm;

- Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả;

- Phạm tội trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng;

- Phạm tội trong trường hợp vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;

- Phạm tội trong trường hợp vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội;

- Phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân gây ra;

- Phạm tội vì hoàn cảnh đặc biệt khó khăn mà không phải do mình tự gây ra;

- Phạm tội nhưng chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại không lớn;

- Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng;

- Phạm tội vì bị người khác đe dọa hoặc cưỡng bức;

- Phạm tội trong trường hợp bị hạn chế khả năng nhận thức mà không phải do lỗi của mình gây ra;

- Phạm tội do lạc hậu;

- Người phạm tội là phụ nữ có thai;

- Người phạm tội là người đủ 70 tuổi trở lên;

- Người phạm tội là người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng;

- Người phạm tội là người có bệnh bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình;

- Người phạm tội tự thú;

- Người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải;

- Người phạm tội tích cực hợp tác với cơ quan có trách nhiệm trong việc phát hiện tội phạm hoặc trong quá trình giải quyết vụ án

- Người phạm tội đã lập công chuộc tội;

- Người phạm tội là người có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chiến đấu, học tập hoặc công tác;

- Người phạm tội là người có công với cách mạng hoặc là cha, mẹ, vợ, chồng, con của liệt sĩ.

Khi quyết định hình phạt, Tòa án có thể coi đầu thú hoặc tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ, nhưng phải ghi rõ lý do giảm nhẹ trong bản án.

Các tình tiết giảm nhẹ đã được Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định là dấu hiệu định tội hoặc định khung thì không được coi là tình tiết giảm nhẹ trong khi quyết định hình phạt.

bài liên quan
Hồi tố là gì, Quy định pháp luật về hồi tố?

Hồi tố là gì, Quy định pháp luật về hồi tố?

Hồi tố được hiểu là hiệu lực trở về trước của một hoặc nhiều quy phạm pháp luật hình sự đối với hành vi được pháp luật hình sự quy định là tội phạm so với quy phạm pháp luật hình sự tại thời điểm có hiệu lực thi hành.
Tạm giữ hình sự đối tượng hành hung tài xế, cướp taxi trong đêm

Tạm giữ hình sự đối tượng hành hung tài xế, cướp taxi trong đêm

Đối tượng hành hung, cướp taxi vừa bị lực lượng chức năng Công an TP Hà Nội tiến hành tạm giữ hình sự.
Quyền và nghĩa vụ của người giám định?

Quyền và nghĩa vụ của người giám định?

Người giám định là gì, người giám định có vai trò như thế nào trong một vụ án hình sự, là vấn đề được nhiều bạn đọc quan tâm.
Cưỡng bức lao động có bị xử lý hình sự không?

Cưỡng bức lao động có bị xử lý hình sự không?

Cưỡng bức lao động là gì? Hành vi cưỡng bức lao động sẽ bị xử lý như thế nào theo quy định của pháp luật?
Độ tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự?

Độ tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự?

Pháp luật có những quy định như thế nào về độ tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự đối với người có hành vi phạm tội?
Mới nhất
Đọc nhiều
Chọn nhà gần trường học - xu hướng của gia đình trẻ

Chọn nhà gần trường học - xu hướng của gia đình trẻ

Mùa hè, mùa thi, mùa chọn trường, chọn lớp cho con đã đến, đó cũng là lý do khiến những khu căn hộ có đủ đầy trường lớp chất lượng đang trở nên“sốt nóng”...
Thái Bình chỉ đạo nóng về hoạt động của các trường mầm non, việc đưa đón trẻ

Thái Bình chỉ đạo nóng về hoạt động của các trường mầm non, việc đưa đón trẻ

UBND tỉnh Thái Bình đã ban hành văn bản gửi các sở, ban, ngành, địa phương trong tỉnh nhằm chấn chỉnh hoạt động của các trường mầm non và việc đưa đón trẻ, bảo đảm môi trường an toàn khi trẻ đến trường.
Giá xăng giảm 700 đồng/lít

Giá xăng giảm 700 đồng/lít

Ở kỳ điều hành hôm nay, giá các mặt hàng E5 RON92 và RON 95 được điều chỉnh giảm.
Tin bài khác
Hàng loạt chính sách mới có hiệu lực từ tháng 6/2024

Hàng loạt chính sách mới có hiệu lực từ tháng 6/2024

Nhiều chính sách mới có hiệu lực như trường hợp thu hồi Giấy phép lái xe; tiêu chuẩn xét thăng hạng giảng viên đại học...
Bị lừa đảo trên không gian mạng, tố cáo ở đâu?

Bị lừa đảo trên không gian mạng, tố cáo ở đâu?

Khi trở thành nạn nhân của những chiêu trò lừa đảo qua mạng, nhiều bạn đọc rất hoang mang và lo lắng không biết phải tố cáo hành vi này ở đâu?
Người yêu chưa đủ 16 tuổi tự nguyện quan hệ tình dục, chàng trai có bị ngồi tù?

Người yêu chưa đủ 16 tuổi tự nguyện quan hệ tình dục, chàng trai có bị ngồi tù?

Hiện nay nhiều người cho rằng việc quan hệ tình dục với trẻ em một cách tự nguyện thì không bị coi là hành vi phạm tội. Vậy pháp luật quy định như thế nào?
Sinh con ở nước ngoài có được làm thẻ BHYT cho trẻ khi về Việt Nam?

Sinh con ở nước ngoài có được làm thẻ BHYT cho trẻ khi về Việt Nam?

Theo BHXH (bảo hiểm xã hội) Việt Nam, việc cấp thẻ BHYT (bảo hiểm y tế) cho trẻ em dưới 6 tuổi được quy định tại khoản 6 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT và khoản 5 Điều 11 Nghị định số 146/2018/NĐ-CP của Chính phủ.
Sử dụng mạng máy tính để chiếm đoạt tài sản, xử lý thế nào?

Sử dụng mạng máy tính để chiếm đoạt tài sản, xử lý thế nào?

Các đối tượng sử dụng không gian mạng để làm phương tiện thực hiện hành vi phạm tội một cách tinh vi nên cơ quan an ninh còn gặp nhiều khó khăn trong việc giải quyết.
Vụ cháy nhà trọ 14 người chết ở Hà Nội: Ai là người chịu trách nhiệm?

Vụ cháy nhà trọ 14 người chết ở Hà Nội: Ai là người chịu trách nhiệm?

Theo Tiến sĩ luật Đặng Văn Cường: Đây là vụ hỏa hoạn thương tâm khiến nhiều người chết, một số người bị thương, thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản. Do đó, cơ quan điều tra sẽ vào cuộc xác minh làm rõ nguyên nhân vụ cháy để có hướng xử lý phù hợp với quy định của pháp luật.
Tây Ninh: Nâng cao chất lượng nhân lực thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật

Tây Ninh: Nâng cao chất lượng nhân lực thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật

Ngày 24/5, Sở Tư pháp tỉnh Tây Ninh đã tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) cho báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật và công chức pháp chế.
Khi nào thì một người bị bắt giữ khẩn cấp?

Khi nào thì một người bị bắt giữ khẩn cấp?

Khi nào thì một người bị bắt giữ khẩn cấp, Cơ quan nào có thẩm quyền bắt giữ người trong trường hợp khẩn cấp?
Vụ đoàn xe rước dâu dừng giữa đường chụp ảnh: Hải "idol" có thể đối mặt hình phạt nào?

Vụ đoàn xe rước dâu dừng giữa đường chụp ảnh: Hải "idol" có thể đối mặt hình phạt nào?

Theo tiến sĩ luật Đặng Văn Cường: Ngoài việc xử lý đối với các đối tượng thực hiện hành vi gây rối trật tự công cộng thì cơ quan chức năng, chính quyền địa phương cũng cần tăng cường công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật để nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của công dân, để người dân có ý thức tôn trọng các quy tắc sinh hoạt cộng đồng, tôn trọng pháp luật, không thực hiện những hành vi gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác nơi công cộng, đe dọa đến trật tự, an toàn xã hội.
Từ ngày 1/7, trường hợp nào bị phong tỏa tài khoản thanh toán?

Từ ngày 1/7, trường hợp nào bị phong tỏa tài khoản thanh toán?

Theo Nghị định số 52/2024/NĐ-CP, có 4 trường hợp phong tỏa tài khoản thanh toán. Nghị định số 52/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định về thanh toán không dùng tiền mặt có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2024.
video huong dan cach thoat nan khi chay tai nha o ket hop kinh doanh

Video hướng dẫn cách thoát nạn khi cháy tại nhà ở kết hợp kinh doanh

Vừa qua, trên địa bàn TP Hà Nội xảy ra nhiều vụ cháy gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH Công an TP Hà Nội đã đưa ra một số giải pháp đảm bảo an toàn và kỹ năng thoát nạn khi xảy ra cháy tại nhà ở gia đình kết hợp sản xuất, kinh doanh.
ha noi khoi to vu an hinh su lien quan vu chay nha tro o trung kinh

Hà Nội: Khởi tố vụ án hình sự liên quan vụ cháy nhà trọ ở Trung Kính

(PLM) - Công an TP Hà Nội đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự để làm rõ hành vi vi phạm về quy định phòng cháy chữa cháy (PCCC).
ky hop thu 7 quoc hoi khoa xv nhieu thanh tuu lon dat duoc tu nghi quyet 43

Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV: Nhiều thành tựu lớn đạt được từ Nghị quyết 43

(PLM) - Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 7, sáng ngày 25/5, dưới dự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải điều hành phiên họp. Quốc hội thảo luận ở hội trường về Báo cáo của Đoàn Giám sát và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về kết quả giám sát chuyên đề “việc thực hiện Nghị quyết số 43/2022/QH15 ngày 11/01/2022 của Quốc hội về chính sách tài khóa, tiền tệ hỗ trợ Chương trình phục hồi, phát triển kinh tế - xã hội và các nghị quyết của Quốc hội về một số dự án quan trọng quốc gia đến hết năm 2023”.
thanh pho yen bai to chuc lien hoan tieng hat thanh nien ban hung ca tuoi tre

Thành phố Yên Bái tổ chức Liên hoan tiếng hát thanh niên "Bản hùng ca tuổi trẻ”

(PLM) - Tối ngày 25/5/2024, tại quảng trường 19/8 thành phố Yên Bái diễn ra chương trình Liên hoan tiếng hát thanh niên “Bản hùng ca tuổi trẻ”, do Ủy ban hội liên hiệp thanh niên Việt Nam thành phố Yên Bái tổ chức. Chương trình nhằm mục đích tạo một sân chơi lành mạnh, bổ ích trong không khí thi đua sôi nổi tại các cấp bộ Đoàn - Hội và toàn thể cán bộ, đoàn viên, hội viên, thanh niên trong toàn thành phố thi đua lập thành tích chào mừng Đại hội đại biểu Hội liên hiệp thanh niên Việt Nam thành phố Yên Bái lần thứ VI, tiến tới Đại hội đại biểu Hội liên hiệp thanh niên Việt Nam tỉnh Yên Bái lần thứ VI, nhiệm kỳ 2024-2029.
ha noi tim thay thi the trung uy canh sat giao thong mat tich tren song hong

Hà Nội: Tìm thấy thi thể Trung úy Cảnh sát giao thông mất tích trên sông Hồng

(PLM) - Khoảng 15h50 ngày 26-5, các lực lượng chức năng đã tìm thấy Trung uý Nguyễn Thanh Tùng - cán bộ Đội Cảnh sát giao thông đường thủy số 1, Phòng Cảnh sát giao thông Hà Nội (Công an thành phố Hà Nội) bị mất tích cách đây 2 ngày trong khi đi làm nhiệm vụ.