Hà Nội 29 °C
TP Hồ Chí Minh 34 °C
Hải Phòng 27 °C
Đà Nẵng 33 °C
Yên Bái 26 °C
  • Hà Nội Hà Nội 29°C
  • TP Hồ Chí Minh Hà Nội 34°C
  • Hải Phòng Hà Nội 27°C
  • Đà Nẵng Hà Nội 33°C
  • Yên Bái Hà Nội 26°C

Đền thiêng thờ Thủy tổ Quốc mẫu nước Việt

Di sản văn hóa
14/03/2024 10:35
Hải Triều (biên soạn)
aa
Tọa lạc ở vị trí đắc địa, lưng tựa vào làng, trước mặt là sông Hồng hùng vĩ, Đền Tiên thuộc địa phận phường Tiên Cát (TP Việt Trì, tỉnh Phú Thọ), là điểm đến tâm linh không nên bỏ lỡ của những người con dân nước Việt trong hành trình về nguồn cội.
Ngôi đền thiêng thờ Thủy tổ Quốc mẫu nước Việt

Truyền thuyết về Thủy tổ Quốc mẫu

Theo Di tích lịch sử Đền Tiên, ngôi đền này có lịch sử gần 5000 năm. Đền thờ Ngọc Nương Thần Long Hồng Đăng Ngàn- hoàng hậu của Thủy tổ Nam Bang Kinh Dương Vương.

Người là mẹ của vua Lạc Long Quân và là bà nội của các Vua Hùng, là Thủy tổ Quốc mẫu của dân tộc Việt Nam. Theo văn bia khu Di tích, ngày sinh của Thủy Tổ quốc mẫu là 5/5 âm lịch, ngày giỗ 10/10 âm lịch. Nhân dân trong vùng lấy ngày giỗ của người làm ngày hội Đền.

Truyền thuyết kể lại rằng, vua Kinh Dương Vương trong một lần ngao du sơn thủy đến hồ Động Đình, nhân duyên trời định đã một người con gái nhan sắc tuyệt trần, tự xưng là Thần Long, con gái Động Đình Quân. Vua cho rằng đây là điềm trời xui khiến, liền đón nàng về thành Phong Châu nước Việt.

Một năm sau, nàng sinh cho vua người con trai Sùng Lãm, tức Lạc Long Quân, nên được phong làm Hoàng hậu, ngự tại cung Tiên Cát. Sau khi Lạc Long Quân được vua cha truyền ngôi, mẫu Thần Long cho rằng mình đã làm tròn bổn phận nên được hai người chị em kết nghĩa là Thủy Tinh Ngọc Nữ và Bạch Hoa Ngọc Nữ đón về trời.

Tại nơi Mẫu hóa, vua Lạc Long Quân cho lập Đền Tiên, sai 3 hoàng tử trong bọc trăm trứng là Cự Linh Lang, Ất Linh Lang và Linh Thông Thủy trông coi đền thờ bà nội, cùng hai người em kết nghĩa của bà là Thủy Tinh Ngọc Nữ và Bạch Hoa công chúa.

Ngôi đền thiêng thờ Thủy tổ Quốc mẫu nước Việt
Quang cảnh Đền Tiên nhìn ra trong ra ngoài cổng.

Theo các bậc cao niên trong vùng, Đền Tiên là một trong những ngôi đền cổ nhất nước Việt, được dựng lên từ thời Hùng Vương, có lịch sử gần 5000 năm. Vị trí ngôi Đền Tiên cổ cách ngôi đền hiện nay chừng nửa cây số. Đền Tiên xưa kia tuy đơn sơ nhưng đã đầy đủ hạng mục nhà tiền tế, gian hậu cung. Tương truyền gian hậu cung của ngôi Đền cổ chính là nơi Mẫu hóa.

Tại ngôi đền cổ đó, nhiều thế kỷ qua, các thế hệ người dân Tiên Cát nói riêng và nhân dân Đất Tổ nói chung đã hương khói thờ tự Quốc Mẫu, hàng năm vào dịp ngày giỗ của Mẫu mùng 10 tháng 10 âm lịch nhân dân trong vùng mở hội linh đình tạ ơn Thánh Mẫu và cầu quốc thái dân an, mùa mảng tươi tốt. Đền Tiên cổ cũng từng nhiều lần được Sắc phong, trong đó có Thần sắc ngày 7/3 niên hiệu Tự Đức 7 (1854); Thần sắc ngày 6/4 niên hiệu Tự Đức 11 (1858); Thần sắc phong ngày 1/7 niên hiệu Đồng Khánh 2 (1887); Thần sắc phong ngày 24/11 niên hiệu Tự Đức 33 (1880).

Năm 1949, Đền Tiên bị chiến tranh tàn phá nặng nề. Sau đó, trải qua những thăng trầm của thời cuộc, vị trí Đền Tiên cổ được giao để xây dựng một nhà máy. Theo các bậc cao niên trong vùng, khi xây dựng nhà máy, biết trên đất có ngôi đền cổ linh thiêng nên người ta vẫn giữ nguyên nền cũ của gian hậu cung, tương truyền là nơi mẫu hóa. Nền đó người ta trồng một số cây xanh, nay đã thành cây cổ thụ, chứ họ không dám làm gì. Nhân dân các cửa họ trong làng có nguyện vọng được vào thăm lại nền cũ của gian hậu cung, hương khói trong các dịp lễ hội, tết nhất nhưng không được phép vì đó là diện tích đất nhà máy được giao để sản xuất.

Ngôi đền thiêng thờ Thủy tổ Quốc mẫu nước Việt

Năm 1999, được phép của UBND tỉnh Phú Thọ, nhân dân Tiên Cát và nhân dân cả nước góp công góp của để xây dựng Đền Tiên với quy mô như hiện nay, có đủ các hạng mục: lầu chuông, lầu trống, tả mạc, hữu mạc. Nhà Tả mạc thờ tổ tiên các dòng họ trong làng, còn nhà Hữu mạc là nơi thờ những người có công với làng.

Ngày 21/7/2003, Đền Tiên được UBND tỉnh Phú Thọ cấp bằng Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Theo quan sát, Đền Tiên hiện tại nằm ngay trên mặt đường lớn, rất khang trang rộng rãi với nhiều cây xanh, hoa cảnh, xa xa phía trước là bát ngát mênh mang sóng nước Hồng Hà.

Không gian tâm linh đặc sắc

Hôm chúng tôi đến Đền Tiên, thật tình cờ và may mắn được gặp nhà nghiên cứu Đỗ Đại An- một người quê hương Đất Tổ nặng lòng với những gì thuộc về nguồn cội và vốn cổ. Ông Đỗ Đại An cho biết: Chiêm bái Đền Tiên, nếu tinh ý du khách sẽ thấy đôi câu đối bằng chữ quốc ngữ ngay ở cổng vào: “Nghĩa mẹ khởi nguồn dòng giống Việt/ Công cha khai sáng nước non Nam”. Nội dung câu đối đã nhắc nhớ, gợi mở cho chúng ta về lòng biết ơn nguồn cội, ơn cha Rồng mẹ Tiên đã khai thiên lập địa, sinh ra muôn dân nước Việt cùng trong một bọc.

Ngôi đền thiêng thờ Thủy tổ Quốc mẫu nước Việt
Không gian tâm linh trong cung cấm Đền Tiên.

Theo ông Đỗ Đại An, bước vào không gian tâm linh của Đền Tiên, du khách sẽ thấy trong đền này không thờ khí giới, các bức tranh, bức phù điêu trong đền đều thể hiện một không khí an hòa, vạn vật sinh sôi nảy nở.

Theo quan sát, trong Đền Tiên có khá nhiều bức hoành phi, câu đối sơn son thếp vàng viết bằng chữ Hán, ngợi ca công lao đức độ của Mẫu cũng như thể hiện lòng biết ơn của thế hệ con cháu với bậc tiền nhân.

Ngoài gian tiền tế với bức đại tự: “Sơn hà cẩm tú/ Thiên hạ thái bình”; trong hậu cung có bức đại tự “Tối linh điện” (điện thờ cực kỳ linh thiêng) với hai câu đối tương truyền có từ thời Lý: “Thiên khai nhất cõi Nam phương vạn cổ anh linh/ Địa truyền thập phương Hùng triều triệu niên hùng vĩ (Dịch nghĩa: Trời mở một cõi phương Nam muôn thuở linh thiêng/ Đất chuyển muôn phương triều Hùng muôn đời hùng vĩ). Lại có đôi câu đối khác: “Tổ Mẫu khai nguyên vạn cổ anh linh chiêu nhật nguyệt/ Hùng triều bảo nghiệp ước niên vạn đại lãng càn khôn” (Tạm dịch nghĩa: Sự linh thiêng của Tổ Mẫu như vầng nhật nguyệt khai sáng muôn đời/ Ước vọng của triều đại Hùng Vương vĩ đại sánh tầm trời đất).

Ngôi đền thiêng thờ Thủy tổ Quốc mẫu nước Việt
Một trong số những bản sắc phong được lưu giữ trang trọng trong Đền.

Gian thờ hậu cung nguy nga với 6 pho tượng dát vàng, chính giữa là tượng Thủy Tổ Quốc Mẫu cao 1,67 m, bên cạnh là Thủy Tinh ngọc nữ và Bạch Hoa công chúa, bên dưới là 3 pho tượng Cự Linh Lang, Ất Linh Lang, Linh Thông Thủy. Những pho tượng trong đền đều mang đậm nét văn hóa thời Hùng Vương.

Đền Tiên nằm trong quần thể di tích thuộc vùng kinh đô Văn Lang xưa, nơi mà khảo cổ học đã chứng minh thời văn hóa Đông Sơn cách đây mấy ngàn năm đã tồn tại. Điều đó chứng tỏ bề dày lịch sử của vùng đất cũng như khẳng định sự tồn tại của ngôi đền là có thật trong lịch sử dựng nước của dân tộc.

bài liên quan
Mới nhất
Đọc nhiều
Sắp diễn ra Lễ hội trái cây Long Khánh

Sắp diễn ra Lễ hội trái cây Long Khánh

Chiều ngày 24/5, tại TP Long Khánh (Đồng Nai) UBND TP Long Khánh đã tổ chức Họp báo Lễ hội trái cây năm 2024.
Tai nạn liên hoàn ở chân cầu vượt Dầu Giây khiến 2 người thương vong

Tai nạn liên hoàn ở chân cầu vượt Dầu Giây khiến 2 người thương vong

Ngày 24/5, Công an huyện Thống Nhất (Đồng Nai) đã khám nghiệm hiện trường, điều tra vụ tai nạn liên hoàn ở chân cầu vượt Dầu Giây khiến một người chết và một người bị thương.
Lập Hội đồng thẩm định liên ngành Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án xây dựng đường Hòa Lạc - Hòa Bình

Lập Hội đồng thẩm định liên ngành Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án xây dựng đường Hòa Lạc - Hòa Bình

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà vừa ký Quyết định số 448/QĐ-TTg thành lập Hội đồng thẩm định liên ngành thẩm định điều chỉnh Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án xây dựng đường Hòa Lạc - Hòa Bình và cải tạo, nâng cấp quốc lộ 6 đoạn Xuân Mai - Hòa Bình theo ph
Tin bài khác
Quảng Ninh từng bước đưa du lịch thành điểm đến “Kỳ quan 4 mùa”

Quảng Ninh từng bước đưa du lịch thành điểm đến “Kỳ quan 4 mùa”

Được ví như “một Việt Nam thu nhỏ” với nhiều tiềm năng lợi thế nổi trội, và đặc biệt với những quyết sách mạnh mẽ của tỉnh, du lịch Quảng Ninh đang trở thành điểm đến đầy hấp dẫn với du khách trong và ngoài nước suốt bốn mùa xuân, hạ, thu, đông.
Khai mạc lễ hội Carnaval Hạ Long 2024 trên biển: "Bữa tiệc" hấp dẫn, hoành tráng

Khai mạc lễ hội Carnaval Hạ Long 2024 trên biển: "Bữa tiệc" hấp dẫn, hoành tráng

Từng bước nâng tầm, khẳng định thương hiệu Carnaval Hạ Long, năm nay chương trình Carnaval Hạ Long 2024 sẽ có nhiều điểm mới so với những năm trước đó. Trong đó, điểm nhấn là vở diễn nghệ thuật thực cảnh và lễ hội Carnaval trên biển đầu tiên tại Việt Nam
Hà Tĩnh: Lễ hội Cầu Ngư làng Cam Lâm là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Hà Tĩnh: Lễ hội Cầu Ngư làng Cam Lâm là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 21/4, UBND xã Xuân Liên (Nghi Xuân - Hà Tĩnh) tổ chức lễ đón bằng công nhận Lễ hội Cầu Ngư làng Cam Lâm là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Tạo bước thay đổi căn bản trong quản lý, phát huy giá trị di sản văn hóa

Tạo bước thay đổi căn bản trong quản lý, phát huy giá trị di sản văn hóa

Sáng 17/4, tiếp tục chương trình làm việc, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về dự án Luật Di sản văn hóa (sửa đổi). Khẳng định dự án Luật đủ điều kiện trình QH tại Kỳ họp thứ 7 tới, Chủ tịch QH Vương Đình Huệ kỳ vọng dự án Luật khi được thông qua sẽ tạo bước thay đổi căn bản trong quản lý, phát huy giá trị di sản văn hóa.
Đặc sắc ngày Tết Thanh minh của dân tộc Tày tại Lạng Sơn

Đặc sắc ngày Tết Thanh minh của dân tộc Tày tại Lạng Sơn

Trong đời sống tín ngưỡng cộng đồng các dân tộc Tày ở Lạng Sơn, Tết Thanh Minh là một trong những ngày lễ quan trọng trong năm.
Nhiều di tích lớn tại Hà Nội “tiếp nhận hiện vật” lạ

Nhiều di tích lớn tại Hà Nội “tiếp nhận hiện vật” lạ

Theo đó, cơ quan chức năng đã yêu cầu các đơn vị quản lý di tích không tiếp nhận hiện vật không nằm trong danh mục hồ sơ xếp hạng của di tích.
Nhiều di tích tại Hà Nam và Thái Bình “bị nhắc nhở” việc tiếp nhận hiện vật

Nhiều di tích tại Hà Nam và Thái Bình “bị nhắc nhở” việc tiếp nhận hiện vật

Bộ VH,TT&DL nhắc nhở các đơn vị không tiếp nhận hiện vật không rõ nguồn gốc (linh vật, đồ thờ cúng…) không có trong danh mục hồ sơ xếp hạng di tích.
Bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế

Các di sản văn hóa không chỉ là tài sản quý báu, phản ánh đậm nét bản sắc văn hóa của quốc gia, dân tộc Việt Nam, mà còn có giá trị toàn cầu. Do đó, Bộ Ngoại giao đang triển khai nhiều biện pháp nhằm quảng bá các di sản để vừa giúp phát huy được “sức mạnh mềm”, nâng cao vị thế, hình ảnh của đất nước ta trên trường quốc tế, vừa đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội.
Nhiều sự kiện văn hóa đặc sắc tại thành phố Hạ Long dịp 30/4-1/5

Nhiều sự kiện văn hóa đặc sắc tại thành phố Hạ Long dịp 30/4-1/5

Trong dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm nay, tại thành phố Hạ Long (Quảng Ninh), hàng loạt sự kiện văn hóa, văn nghệ, thể thao sẽ diễn ra, trong đó điểm nhấn là lễ hội Carnaval.
Quảng Ninh dự kiến thí điểm đưa du thuyền tham quan, lưu trú cao cấp tại vịnh Bái Tử Long

Quảng Ninh dự kiến thí điểm đưa du thuyền tham quan, lưu trú cao cấp tại vịnh Bái Tử Long

Nhằm đẩy mạnh thu hút khách du lịch tham quan trải nghiệm vịnh Bái Tử Long, UBND tỉnh Quảng Ninh đang xây dựng phương án tổ chức thí điểm đưa du thuyền tham quan, lưu trú cao cấp tại vịnh Bái Tử Long.
ha noi dieu tra nguyen nhan vu chay nha tro o trung kinh khien 14 nguoi tu vong

Hà Nội: Điều tra nguyên nhân vụ cháy nhà trọ ở Trung Kính khiến 14 người tử vong

(PLM) - Xuyên đêm và rạng sáng ngày 24/5, các lực lượng chức năng thành phố đã nỗ lực cứu hoả ngôi nhà nằm sâu trong ngõ 119 Trung Kính, phường Trung Hoà, quận Cầu Giấy (Hà Nội) Thống kê ban đầu đã có 14 người tử vong đều là người ở trọ trong khu nhà trên.
tu 17 ngan hang co quyen phong toa tai khoan nhan chuyen khoan nham

Từ 1/7, ngân hàng có quyền phong tỏa tài khoản nhận chuyển khoản nhầm

(PLM) - Nghị định số 52/2024/NĐ-CP của Chính phủ về thanh toán không dùng tiền mặt; trong đó quy định việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán cũng như nêu rõ các trường hợp bị phong tỏa tài khoản thanh toán từ ngày 1/7/2024.
hoi an lot top diem den hang dau the gioi de du lich trong thang 7

Hội An lọt top điểm đến hàng đầu thế giới để du lịch trong tháng 7

(PLM) - Tạp chí Time Out của Anh vừa đề xuất 13 điểm đến hấp dẫn hàng đầu trên thế giới để đi du lịch vào tháng 7, trong đó có Hội An của Việt Nam.
thuong tuong tran quoc to duoc giao dieu hanh hoat dong bo cong an

Thượng tướng Trần Quốc Tỏ được giao điều hành hoạt động Bộ Công an

(PLM) - Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Quyết định số 439/QĐ-TTg ngày 22/5/2024 về việc giao điều hành hoạt động của Bộ Công an.
thu tuong yeu cau hoan thanh thanh tra thi truong vang trong thang 5

Thủ tướng yêu cầu hoàn thành thanh tra thị trường vàng trong tháng 5

(PLM) - Ngân hàng Nhà nước phải hoàn thành thanh, kiểm tra thị trường vàng trong tháng 5, theo yêu cầu của Thủ tướng.