Hà Nội 36 °C
TP Hồ Chí Minh 36 °C
Hải Phòng 36 °C
Đà Nẵng 36 °C
Yên Bái 32 °C
  • Hà Nội Hà Nội 36°C
  • TP Hồ Chí Minh Hà Nội 36°C
  • Hải Phòng Hà Nội 36°C
  • Đà Nẵng Hà Nội 36°C
  • Yên Bái Hà Nội 32°C

Hồi tố là gì, Quy định pháp luật về hồi tố?

Tố tụng
24/05/2024 12:48
Nguyễn Xinh
aa
Hồi tố được hiểu là hiệu lực trở về trước của một hoặc nhiều quy phạm pháp luật hình sự đối với hành vi được pháp luật hình sự quy định là tội phạm so với quy phạm pháp luật hình sự tại thời điểm có hiệu lực thi hành.

Hồi tố là gì?

Hồi tố được hiểu là hiệu lực trở về trước của một hoặc nhiều quy phạm pháp luật hình sự đối với hành vi được pháp luật hình sự quy định là tội phạm so với quy phạm pháp luật hình sự tại thời điểm có hiệu lực thi hành. Điều này thường áp dụng trong các văn bản quy phạm pháp luật, và đặc biệt luật hình sự thì thường gặp nhiều hơn.

Hồi tố là một dạng hiệu lực pháp luật của văn bản quy phạm pháp luật. Trong đó, hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật được coi là tính bắt buộc thi hành của văn bản trong một giai đoạn nhất định, trên một không gian nhất định và với những chủ thể pháp luật nhất định.

Hồi tố là gì, Quy định pháp luật về hồi tố?
Hình minh họa.

Quy định về hiệu lực hồi tố trong pháp luật hình sự

Hiệu lực hồi tố của Luật Hình sự là việc áp dụng quy định của Bộ luật hình sự đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành.

Về nguyên tắc, Luật Hình sự Việt Nam không có hiệu lực hồi tố và cũng không có một văn bản cụ thể nào xác định khái niệm hay đặc điểm của hồi tố.

Đơn giản tội được quy định trong các văn bản pháp luật, xuất phát từ nguyên tắc pháp chế “không có tội nếu không có luật”.

Theo nguyên tắc này, đạo luật hình sự chỉ có hiệu lực thi hành đối với tội phạm xảy ra khi đạo luật đó có hiệu lực thi hành và trước khi khi đạo luật đó mất hiệu lực.

Nếu hành vi đã được thực hiện trước khi có luật thì không thể áp dụng điều luật đó để buộc họ chịu trách nhiệm hình sự.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, khi quy định của Bộ luật hình sự mới có lợi hơn cho người phạm tội, Bộ luật hình sự cho phép áp dụng quy định này đối với hành vi phạm tội đã được thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành.

Quy định cho phép áp dụng hiệu lực hồi tố này vì những lý do nhân đạo khi những quy định của luật mới khoan hồng hơn so với luật cũ và sự cần thiết bảo vệ lợi ích Nhà nước của xã hội và lợi ích của công dân thì việc áp dụng hiệu lực hồi tố là cần thiết. Song việc áp dụng hiệu lực hồi tố cũng bó hẹp trong một vài trường hợp.

Theo Khoản 1 Điều 152 Văn bản hợp nhất 23/VBHN-VPQH ngày 15 tháng 7 năm 2020 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định: Chỉ trong trường hợp thật cần thiết để bảo đảm lợi ích chung của xã hội, thực hiện các quyền, lợi ích của tổ chức, cá nhân được quy định trong luật, nghị quyết của Quốc hội, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan trung ương mới được quy định hiệu lực trở về trước. Cũng tại Khoản 2, 3 Điều này quy định những trường hợp không được quy định hiệu lực trở về trước:

– Quy định trách nhiệm pháp lý mới đối với hành vi mà vào thời điểm thực hiện hành vi đó pháp luật không quy định trách nhiệm pháp lý.

– Quy định trách nhiệm pháp lý nặng hơn.

– Văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp, chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt không được quy định hiệu lực trở về trước.

Trong pháp luật hình sự hiện hành, không quy định hiệu lực hồi tố đối với điều luật mới không có lợi cho người phạm tội. Riêng đối với điều luật mới có lợi cho người phạm tội thì áp dụng hiệu lực hồi tố. Cụ thể, tại Khoản 2 và Khoản 3 Điều 7 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định như sau:

– Điều luật quy định một tội phạm mới, một hình phạt nặng hơn, một tình tiết tăng nặng mới hoặc hạn chế phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, xóa án tích và quy định khác không có lợi cho người phạm tội, thì không được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành.

– Điều luật xóa bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng, quy định một hình phạt nhẹ hơn, một tình tiết giảm nhẹ mới hoặc mở rộng phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, tha tù trước thời hạn có điều kiện, xóa án tích và quy định khác có lợi cho người phạm tội, thì được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành.

Có thể thấy, pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành không thừa nhận nguyên tắc hồi tố mà chỉ cho phép vận dụng nguyên tắc này trong một số trường hợp cụ thể theo hướng có lợi cho người phạm tội, việc quy định và áp dụng hiệu lực hồi tố là nguyên tắc thể hiện tính nhân đạo của Nhà nước ta.

bài liên quan
Tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là gì?

Tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là gì?

Bên cạnh việc xem xét, đánh giá chứng cứ phạm tội, cơ quan tố tụng còn cân nhắc các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho người phạm tội.
Tạm giữ hình sự đối tượng hành hung tài xế, cướp taxi trong đêm

Tạm giữ hình sự đối tượng hành hung tài xế, cướp taxi trong đêm

Đối tượng hành hung, cướp taxi vừa bị lực lượng chức năng Công an TP Hà Nội tiến hành tạm giữ hình sự.
Quyền và nghĩa vụ của người giám định?

Quyền và nghĩa vụ của người giám định?

Người giám định là gì, người giám định có vai trò như thế nào trong một vụ án hình sự, là vấn đề được nhiều bạn đọc quan tâm.
Cưỡng bức lao động có bị xử lý hình sự không?

Cưỡng bức lao động có bị xử lý hình sự không?

Cưỡng bức lao động là gì? Hành vi cưỡng bức lao động sẽ bị xử lý như thế nào theo quy định của pháp luật?
Độ tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự?

Độ tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự?

Pháp luật có những quy định như thế nào về độ tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự đối với người có hành vi phạm tội?
Mới nhất
Đọc nhiều
Khi nào cơ quan nhà nước được hủy sổ đỏ đã cấp?

Khi nào cơ quan nhà nước được hủy sổ đỏ đã cấp?

Nếu bị thu hồi sổ đỏ theo quy định nhưng người dân lại cố tình không giao nộp thì cơ quan chức năng có quyền hủy Sổ đỏ đã cấp.
Phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch chi tiết Khu đô thị mới Việt Hưng

Phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch chi tiết Khu đô thị mới Việt Hưng

UBND TP Hà Nội vừa có quyết định Phê duyệt Điều chỉnh cục bộ Quy hoạch chi tiết Khu đô thị mới Việt Hưng, tỷ lệ 1/500 tại ô đất ký hiệu NT-09 thuộc phường Việt Hưng, quận Long Biên, TP Hà Nội.
Bắc Kạn triển khai phòng, chống dịch bệnh do não mô cầu

Bắc Kạn triển khai phòng, chống dịch bệnh do não mô cầu

Sở Y tế tỉnh Bắc Kạn vừa tổ chức Hội nghị trực tuyến, gấp rút triển khai công tác phòng, chống dịch bệnh do não mô cầu.
Tin bài khác
Các trường hợp không khởi tố vụ án hình sự

Các trường hợp không khởi tố vụ án hình sự

Việc khởi tố vụ án hình sự là một bước quan trọng và cần thiết trong hệ thống pháp luật của nước ta. Vậy khi nào thì không cần khởi tố vụ án hình sự trong giải quyết một vụ việc?
Đề nghị tòa án cấp trên giám đốc thẩm hủy bản án phúc thẩm

Đề nghị tòa án cấp trên giám đốc thẩm hủy bản án phúc thẩm

Công ty Royal Lighting cho rằng, tòa phúc thẩm có những vi phạm trong thủ tục tố tụng và sai lầm trong việc áp dụng pháp luật.
Khi nào thì phải áp dụng biện pháp tạm giam?

Khi nào thì phải áp dụng biện pháp tạm giam?

Tạm giam là biện pháp ngăn chặn nghiêm khắc nhất được quy định trong Bộ luật tố tụng hình sự.Khi bị áp dụng biện pháp ngăn chặn này, người bị tạm giam sẽ bị cách ly khỏi xã hội một thời gian nhất định, bị hạn chế một số quyền con người, quyền công dân.
Thế nào là lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản?

Thế nào là lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản?

Lạm dụng chiếm đoạt tài sản là gì, hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản bị xử lý như thế nào theo quy định pháp luật đang là câu hỏi bạn đọc quan tâm.
TAND Thành phố Đà Lạt thụ lý vụ án "Di dời đường dây trung hạ thế"

TAND Thành phố Đà Lạt thụ lý vụ án "Di dời đường dây trung hạ thế"

Theo thông báo thụ lý vụ án số 06/TB-TLVA ngày 14/05/2024 của Tòa án nhân dân thành phố Đà Lạt.
Vụ cháu bé 5 tuổi tử vong trên xe: Người đứng đầu cơ sở mầm non đối mặt với tình huống pháp lý nào?

Vụ cháu bé 5 tuổi tử vong trên xe: Người đứng đầu cơ sở mầm non đối mặt với tình huống pháp lý nào?

Ngoài người phụ trách đưa đón học sinh, cơ quan điều tra sẽ làm rõ trách nhiệm của tài xế và người đứng đầu cơ sở giáo dục trong việc xây dựng quy chế đưa đón, đảm bảo an toàn cho học sinh.
Vụ lừa bán hàng hiệu ở Bắc Giang: Tạm hoãn phiên toà để trích xuất tin nhắn trong điện thoại của bị cáo

Vụ lừa bán hàng hiệu ở Bắc Giang: Tạm hoãn phiên toà để trích xuất tin nhắn trong điện thoại của bị cáo

Sau khi nghị án, HĐXX quyết định tạm hoãn phiên tòa để trích xuất toàn bộ tin nhắn trong điện thoại của bị cáo Trịnh Thu Trang để đảm bảo khách quan của vụ án.
Mở lại phiên tòa xét xử vụ “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” ở Bắc Giang

Mở lại phiên tòa xét xử vụ “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” ở Bắc Giang

TAND tỉnh Bắc Giang ấn định mở lại phiên tòa xét xử bị cáo Trịnh Thu Trang về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" và bị cáo Nguyễn Thủy Anh, Lương Thị Thu Thảo về tội "Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự" vào 7h30 ngày 28/5/2024.
Khi nào thì một người bị bắt giữ khẩn cấp?

Khi nào thì một người bị bắt giữ khẩn cấp?

Khi nào thì một người bị bắt giữ khẩn cấp, Cơ quan nào có thẩm quyền bắt giữ người trong trường hợp khẩn cấp?
Lĩnh án 20 năm tù vì đoạt mạng công an viên

Lĩnh án 20 năm tù vì đoạt mạng công an viên

Nhậu xỉn, người đàn ông về đuổi đánh vợ, sang chém hàng xóm bị thương, đoạt mạng công an viên khi đến mời về trụ sở làm việc.
bao phap luat viet nam sinh hoat chuyen de ve quy dinh so 144 qdtw cua bo chinh tri

Báo Pháp luật Việt Nam sinh hoạt chuyên đề về Quy định số 144-QĐ/TW của Bộ Chính trị

(PLM) - Chiều 10/6, Báo Pháp luật Việt Nam (PLVN) tổ chức buổi sinh hoạt chuyên đề về Quy định số 144-QĐ/TW ngày 9/5/2024 của Bộ Chính trị về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới.
ha giang 2 nguoi thiet mang do mua lu

Hà Giang: 2 người thiệt mạng do mưa lũ

(PLM) - Trong 2 ngày hôm qua và hôm nay, do tình hình mưa to kéo dài, trên địa bàn tỉnh Hà Giang đã xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất, ngập úng cục bộ tại nhiều địa phương, gây thiệt hại về người, tài sản và hoa màu đối với nhiều hộ dân.
chuong my ha noi phan no be gai 14 tuoi bi nhom ban hanh hung ep dung chat kich thich

Chương Mỹ, Hà Nội: Phẫn nộ bé gái 14 tuổi bị nhóm bạn hành hung, ép dùng chất kích thích

(PLM) - Chiều ngày 06/06, bé gái N.T.N (14 tuổi) ở Chương Mỹ, Hà Nội, bị 1 nhóm bạn cùng trang lứa hành hung, lột quần áo và ép hút thuốc lá, dẫn đến hoảng loạn tâm lý, phải nằm điều trị tại bệnh viện.
ha noi hang tram si tu cung phu huynh den van mieu cau may truoc ky thi vao lop 10 thpt

Hà Nội: Hàng trăm sĩ tử cùng phụ huynh đến Văn Miếu cầu may trước kỳ thi vào lớp 10 THPT

(PLM) - Vào những ngày cuối trước khi bước vào kì thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập năm học 2024 - 2025 tại Hà Nội, rất nhiều sĩ tử cùng phụ huynh tới Văn Miếu - Quốc Tử Giám thắp hương, cầu mong thi cử may mắn, thuận lợi.
nhung truong hop bat buoc phai doi the can cuoc cong dan sang the can cuoc tu 172024

Những trường hợp bắt buộc phải đổi thẻ Căn cước công dân sang thẻ Căn cước từ 1/7/2024

(PLM) - Từ ngày 01/7/2024, không bắt buộc công dân phải đổi từ thẻ Căn cước công dân sang thẻ Căn cước, tuy nhiên nếu công dân thuộc vào các trường hợp dưới đây vẫn bắt buộc phải đổi từ thẻ Căn cước công dân sang thẻ Căn cước.