Hà Nội 28 °C
TP Hồ Chí Minh 31 °C
Hải Phòng 28 °C
Đà Nẵng 27 °C
Yên Bái 23 °C
  • Hà Nội Hà Nội 28°C
  • TP Hồ Chí Minh Hà Nội 31°C
  • Hải Phòng Hà Nội 28°C
  • Đà Nẵng Hà Nội 27°C
  • Yên Bái Hà Nội 23°C

Người bào chữa là gì, quyền và nghĩa vụ của người bào chữa?

Tư vấn pháp luật
15/04/2024 08:34
Nguyễn Xinh
aa
Pháp luật có quy định như thế nào về người bào chữa? Người bào chữa có quyền và nghĩa vụ như thế nào trong một vụ án hình sự?

Một người đang bị cơ quan công tố buộc tội thì có quyền được bào chữa cho mình hoặc ủy quyền cho người khác bào chữa cho mình.

Quyền bào chữa của người bị buộc tội có mối quan hệ chặt chẽ với người bào chữa, vì người bào chữa có vai trò bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội, góp phần cùng với cơ quan tiến hành tố tụng tìm ra sự thật khách quan của vụ án, đem lại cho nền tư pháp nước nhà sự công bằng, dân chủ.

Vậy pháp luật có quy định như thế nào về người bào chữa? Người bào chữa có quyền và nghĩa vụ như thế nào trong một vụ án hình sự?

Người bào chữa là gì? Quyền và nghĩa vụ của người bào chữa?

Người bào chữa là gì? Quyền và nghĩa vụ của người bào chữa? (Hình minh họa)

Thế nào là người bào chữa?

Điều 72 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 quy định, người bào chữa là người được người bị buộc tội nhờ bào chữa hoặc cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng chỉ định và được cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng tiếp nhận việc đăng ký bào chữa.

Khi bị buộc tội, bị can, bị cáo có quyền tự bào chữa, nhờ người khác bào chữa hoặc thuê luật sư bào chữa. Trên cơ sở cụ thể hóa nguyên tắc quy định tại khoản 4 Điều 31 Hiến pháp năm 2013, Điều 16 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định về việc bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội như sau: “Người bị buộc tội có quyền tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc người khác bào chữa.

Cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng có trách nhiệm thông báo, giải thích và bảo đảm cho người bị buộc tội, bị hại, đương sự thực hiện đầy đủ quyền bào chữa, quyền và lợi ích hợp pháp của họ theo quy định của Bộ luật này”.

Người bào chữa có thể là: Luật sư; Người đại diện của người bị buộc tội; Bào chữa viên nhân dân; Trợ giúp viên pháp lý trong trường hợp người bị buộc tội thuộc đối tượng được trợ giúp pháp lý.

Trong đó, bào chữa viên nhân dân là công dân Việt Nam từ 18 tuổi trở lên, trung thành với Tổ quốc, có phẩm chất đạo đức tốt, có kiến thức pháp lý, đủ sức khỏe bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ được giao, được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hoặc tổ chức thành viên của Mặt trận cử tham gia bào chữa cho người bị buộc tội là thành viên của tổ chức mình.

Những người sau đây không được bào chữa: Người đã tiến hành tố tụng vụ án đó; người thân thích của người đã hoặc đang tiến hành tố tụng vụ án đó; Người tham gia vụ án đó với tư cách là người làm chứng, người giám định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật; Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, người bị kết án mà chưa được xoá án tích, người đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc.

Một người bào chữa có thể bào chữa cho nhiều người bị buộc tội trong cùng vụ án nếu quyền và lợi ích của họ không đối lập nhau. Nhiều người bào chữa có thể bào chữa cho một người bị buộc tội.

Trường hợp được chỉ định người bào chữa: Căn cứ Điều 76 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 chỉ định người bào chữa như sau: Trong các trường hợp sau đây nếu người bị buộc tội, người đại diện hoặc người thân thích của họ không mời người bào chữa thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải chỉ định người bào chữa cho họ:

+ Bị can, bị cáo về tội mà Bộ luật hình sự quy định mức cao nhất của khung hình phạt là 20 năm tù, tù chung thân, tử hình;

+ Người bị buộc tội có nhược điểm về thể chất mà không thể tự bào chữa; người có nhược điểm về tâm thần hoặc là người dưới 18 tuổi.

Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải yêu cầu hoặc đề nghị các tổ chức sau đây cử người bào chữa cho các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này:

+ Đoàn luật sư phân công tổ chức hành nghề luật sư cử người bào chữa;

+ Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước cử Trợ giúp viên pháp lý, luật sư bào chữa cho người thuộc diện được trợ giúp pháp lý;

+ Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận cử bào chữa viên nhân dân bào chữa cho người bị buộc tội là thành viên của tổ chức mình.

Quyền và nghĩa vụ của người bào chữa?

Tại Điều 73 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định như sau:

Người bào chữa có quyền:

+ Gặp, hỏi người bị buộc tội;

+ Có mặt khi lấy lời khai của người bị bắt, bị tạm giữ, khi hỏi cung bị can và nếu người có thẩm quyền tiến hành lấy lời khai, hỏi cung đồng ý thì được hỏi người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can. Sau mỗi lần lấy lời khai, hỏi cung của người có thẩm quyền kết thúc thì người bào chữa có thể hỏi người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can;

+ Có mặt trong hoạt động đối chất, nhận dạng, nhận biết giọng nói và hoạt động điều tra khác theo quy định của Bộ luật này;

+ Được cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng báo trước về thời gian, địa điểm lấy lời khai, hỏi cung và thời gian, địa điểm tiến hành hoạt động điều tra khác theo quy định của Bộ luật này;

+ Xem biên bản về hoạt động tố tụng có sự tham gia của mình, quyết định tố tụng liên quan đến người mà mình bào chữa;

+ Đề nghị thay đổi người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người giám định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật; đề nghị thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế;

+ Đề nghị tiến hành hoạt động tố tụng theo quy định của Bộ luật này; đề nghị triệu tập người làm chứng, người tham gia tố tụng khác, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng;

+ Thu thập, đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

+ Kiểm tra, đánh giá và trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;

+ Đề nghị cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng thu thập chứng cứ, giám định bổ sung, giám định lại, định giá lại tài sản;

+ Đọc, ghi chép và sao chụp những tài liệu trong hồ sơ vụ án liên quan đến việc bào chữa từ khi kết thúc điều tra;

+ Tham gia hỏi, tranh luận tại phiên tòa;

+ Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng;

+ Kháng cáo bản án, quyết định của Tòa án nếu bị cáo là người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất theo quy định của Bộ luật này.

Người bào chữa có nghĩa vụ:

+ Sử dụng mọi biện pháp do pháp luật quy định để làm sáng tỏ những tình tiết xác định người bị buộc tội vô tội, những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của bị can, bị cáo;

+ Giúp người bị buộc tội về mặt pháp lý nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ;

+ Không được từ chối bào chữa cho người bị buộc tội mà mình đã đảm nhận bào chữa nếu không vì lý do bất khả kháng hoặc không phải do trở ngại khách quan;

+ Tôn trọng sự thật; không được mua chuộc, cưỡng ép hoặc xúi giục người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật;

+ Có mặt theo giấy triệu tập của Tòa án; trường hợp chỉ định người bào chữa theo quy định tại khoản 1 Điều 76 của Bộ luật này thì phải có mặt theo yêu cầu của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát;

+ Không được tiết lộ bí mật điều tra mà mình biết khi thực hiện bào chữa; không được sử dụng tài liệu đã ghi chép, sao chụp trong hồ sơ vụ án vào mục đích xâm phạm lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân;

+ Không được tiết lộ thông tin về vụ án, về người bị buộc tội mà mình biết khi bào chữa, trừ trường hợp người này đồng ý bằng văn bản và không được sử dụng thông tin đó vào mục đích xâm phạm lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

+ Người bào chữa vi phạm pháp luật thì tùy tính chất, mức độ vi phạm mà bị hủy bỏ việc đăng ký bào chữa, bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định của luật.

bài liên quan
Thời hạn điều tra vụ án hình sự là bao lâu?

Thời hạn điều tra vụ án hình sự là bao lâu?

Khởi tố vụ án hình sự là thủ tục không thể thiếu trong quá trình điều tra. Vậy thời hạn điều tra vụ án hình sự là bao lâu?
Xét xử kín là gì, các trường hợp được xét xử kín?

Xét xử kín là gì, các trường hợp được xét xử kín?

Việc xét xử kín trong hình sự đều phải tuân thủ quy định của pháp luật và phải có lý do hợp lý để bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.
Quyền và nghĩa vụ của bị can, bị cáo trong vụ án hình sự

Quyền và nghĩa vụ của bị can, bị cáo trong vụ án hình sự

Bị can, bị cáo có quyền và nghĩa vụ như thế nào trong quá trình cơ quan pháp luật giải quyết các vụ án hình sự?
Án phí là gì, có những loại án phí nào trong một vụ án hình sự?

Án phí là gì, có những loại án phí nào trong một vụ án hình sự?

Án phí được định nghĩa như thế nào và có những loại án phí nào trong quá trình giải quyết các vụ án?
Thái Bình: Tử hình bị cáo bơm chất độc vào trà sữa mưu sát vợ người tình

Thái Bình: Tử hình bị cáo bơm chất độc vào trà sữa mưu sát vợ người tình

Ngày 17/7, Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân tỉnh Thái Bình đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đối với bị cáo Lại Thị Kiều Trang - sinh năm 1994, trú tại thôn 4, xã Vũ Quý, huyện Kiến Xương về tội "Giết người".
Chuẩn bị xét xử vụ "người đàn ông bị nhóm người truy sát": Gia đình bị hại yêu cầu giám định lại thương tích

Chuẩn bị xét xử vụ "người đàn ông bị nhóm người truy sát": Gia đình bị hại yêu cầu giám định lại thương tích

Trước thời điểm phiên toà diễn ra, gia đình bị hại đề nghị cơ quan chức năng tỉnh Hải Dương tiến hành giám định lại thương tích cho phía bị hại.
Mới nhất
Đọc nhiều
Sớm hoàn thiện, ban hành Nghị định mới về giá đất

Sớm hoàn thiện, ban hành Nghị định mới về giá đất

Ngày 24/5, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp trực tuyến toàn quốc nghe báo cáo, cho ý kiến về dự thảo Nghị định quy định về giá đất.
Vụ cháy nhà trọ 14 người chết ở Hà Nội: Ai là người chịu trách nhiệm?

Vụ cháy nhà trọ 14 người chết ở Hà Nội: Ai là người chịu trách nhiệm?

Theo Tiến sĩ luật Đặng Văn Cường: Đây là vụ hỏa hoạn thương tâm khiến nhiều người chết, một số người bị thương, thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản. Do đó, cơ quan điều tra sẽ vào cuộc xác minh làm rõ nguyên nhân vụ cháy để có hướng xử lý phù hợp với quy đ
Tây Ninh: Nâng cao chất lượng nhân lực thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật

Tây Ninh: Nâng cao chất lượng nhân lực thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật

Ngày 24/5, Sở Tư pháp tỉnh Tây Ninh đã tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) cho báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật và công chức pháp chế.
Tin bài khác
Vụ cháy nhà trọ 14 người chết ở Hà Nội: Ai là người chịu trách nhiệm?

Vụ cháy nhà trọ 14 người chết ở Hà Nội: Ai là người chịu trách nhiệm?

Theo Tiến sĩ luật Đặng Văn Cường: Đây là vụ hỏa hoạn thương tâm khiến nhiều người chết, một số người bị thương, thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản. Do đó, cơ quan điều tra sẽ vào cuộc xác minh làm rõ nguyên nhân vụ cháy để có hướng xử lý phù hợp với quy định của pháp luật.
Tây Ninh: Nâng cao chất lượng nhân lực thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật

Tây Ninh: Nâng cao chất lượng nhân lực thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật

Ngày 24/5, Sở Tư pháp tỉnh Tây Ninh đã tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) cho báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật và công chức pháp chế.
Khi nào thì một người bị bắt giữ khẩn cấp?

Khi nào thì một người bị bắt giữ khẩn cấp?

Khi nào thì một người bị bắt giữ khẩn cấp, Cơ quan nào có thẩm quyền bắt giữ người trong trường hợp khẩn cấp?
Hồi tố là gì, Quy định pháp luật về hồi tố?

Hồi tố là gì, Quy định pháp luật về hồi tố?

Hồi tố được hiểu là hiệu lực trở về trước của một hoặc nhiều quy phạm pháp luật hình sự đối với hành vi được pháp luật hình sự quy định là tội phạm so với quy phạm pháp luật hình sự tại thời điểm có hiệu lực thi hành.
Vụ đoàn xe rước dâu dừng giữa đường chụp ảnh: Hải "idol" có thể đối mặt hình phạt nào?

Vụ đoàn xe rước dâu dừng giữa đường chụp ảnh: Hải "idol" có thể đối mặt hình phạt nào?

Theo tiến sĩ luật Đặng Văn Cường: Ngoài việc xử lý đối với các đối tượng thực hiện hành vi gây rối trật tự công cộng thì cơ quan chức năng, chính quyền địa phương cũng cần tăng cường công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật để nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của công dân, để người dân có ý thức tôn trọng các quy tắc sinh hoạt cộng đồng, tôn trọng pháp luật, không thực hiện những hành vi gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác nơi công cộng, đe dọa đến trật tự, an toàn xã hội.
Từ ngày 1/7, trường hợp nào bị phong tỏa tài khoản thanh toán?

Từ ngày 1/7, trường hợp nào bị phong tỏa tài khoản thanh toán?

Theo Nghị định số 52/2024/NĐ-CP, có 4 trường hợp phong tỏa tài khoản thanh toán. Nghị định số 52/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định về thanh toán không dùng tiền mặt có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2024.
Sớm đưa các đạo luật về an ninh trật tự đi vào cuộc sống

Sớm đưa các đạo luật về an ninh trật tự đi vào cuộc sống

Ngày 17/5, Bộ Công an tổ chức cuộc tọa đàm, trao đổi giữa phóng viên các cơ quan báo chí trong và ngoài Công an nhân dân với lãnh đạo các đơn vị chủ trì soạn thảo các dự án luật do Bộ chủ trì soạn thảo, trình Quốc hội khóa XV tại Kỳ họp thứ 7 cùng một số đại biểu Quốc hội, chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng pháp luật.
Chế tài xử lý hành vi xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình?

Chế tài xử lý hành vi xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình?

Xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình là hành vi xâm phạm đến quyền kết hôn, ly hôn, quyền nuôi dưỡng người thân trong gia đình. Pháp luật đã có chế tài xử lý đối với các hành vi này.
Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí: Khắc phục những tồn tại, hạn chế kéo dài

Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí: Khắc phục những tồn tại, hạn chế kéo dài

Công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong năm 2023 tuy có nhiều chuyển biến nhưng vẫn bộc lộ nhiều tồn tại, hạn chế, lãng phí, là nguy cơ dẫn đến tham nhũng, tiêu cực. Do đó, cần tiếp tục siết chặt kỷ cương - kỷ luật tài chính…
Khi nào một người bị xem là mất tích?

Khi nào một người bị xem là mất tích?

Khi nào thì một người bị xem là đang mất tích? Vấn đề pháp lý đối với một người đang mất tích sẽ được giải quyết như thế nào?
ha noi dieu tra nguyen nhan vu chay nha tro o trung kinh khien 14 nguoi tu vong

Hà Nội: Điều tra nguyên nhân vụ cháy nhà trọ ở Trung Kính khiến 14 người tử vong

(PLM) - Xuyên đêm và rạng sáng ngày 24/5, các lực lượng chức năng thành phố đã nỗ lực cứu hoả ngôi nhà nằm sâu trong ngõ 119 Trung Kính, phường Trung Hoà, quận Cầu Giấy (Hà Nội) Thống kê ban đầu đã có 14 người tử vong đều là người ở trọ trong khu nhà trên.
tu 17 ngan hang co quyen phong toa tai khoan nhan chuyen khoan nham

Từ 1/7, ngân hàng có quyền phong tỏa tài khoản nhận chuyển khoản nhầm

(PLM) - Nghị định số 52/2024/NĐ-CP của Chính phủ về thanh toán không dùng tiền mặt; trong đó quy định việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán cũng như nêu rõ các trường hợp bị phong tỏa tài khoản thanh toán từ ngày 1/7/2024.
hoi an lot top diem den hang dau the gioi de du lich trong thang 7

Hội An lọt top điểm đến hàng đầu thế giới để du lịch trong tháng 7

(PLM) - Tạp chí Time Out của Anh vừa đề xuất 13 điểm đến hấp dẫn hàng đầu trên thế giới để đi du lịch vào tháng 7, trong đó có Hội An của Việt Nam.
thuong tuong tran quoc to duoc giao dieu hanh hoat dong bo cong an

Thượng tướng Trần Quốc Tỏ được giao điều hành hoạt động Bộ Công an

(PLM) - Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Quyết định số 439/QĐ-TTg ngày 22/5/2024 về việc giao điều hành hoạt động của Bộ Công an.
thu tuong yeu cau hoan thanh thanh tra thi truong vang trong thang 5

Thủ tướng yêu cầu hoàn thành thanh tra thị trường vàng trong tháng 5

(PLM) - Ngân hàng Nhà nước phải hoàn thành thanh, kiểm tra thị trường vàng trong tháng 5, theo yêu cầu của Thủ tướng.